Beantwoord jij die vraag met je diagnose, of vertel je liever wat je ervaart?
Die vraag stond centraal in mijn column in het wintermagazine (2025-4) van de P-AL: “Kapstok of jas?”-— over hoe een diagnose houvast kan geven, maar ook hoe belangrijk het blijft om te praten over wat er écht speelt.
De vraag begon in het magazine, kreeg vervolg op LinkedIn en komt dagelijks terug in mijn werk.
De reacties laten zien hoe verschillend mensen hiermee omgaan – en hoeveel invloed woorden hebben op hoe je gezien en begrepen wordt.
Ik noem mijn diagnose niet meer
“Ik merk dat zodra ik mijn diagnose noem, het gesprek stopt. Mensen denken dan dat ze ‘het snappen’. Daarom vertel ik liever wat ik ervaar: wat wel lukt, wat niet, en wat het met mij doet. Dat geeft meer echte verbinding.”
→ Een diagnose sluit soms het gesprek af, ervaringen openen het gesprek.
De diagnose helpt mij juist
“Voor mij geeft mijn diagnose houvast. Het helpt om uit te leggen waarom ik bepaalde keuzes maak. Maar ik probeer er altijd bij te vertellen hoe het er in mijn dagelijks leven uitziet, anders blijft het te abstract.”
→ Diagnose én ervaring kunnen elkaar versterken.
Mensen weten toch niet wat het betekent
“Als ik mijn diagnose noem, krijg ik vaak reacties als: ‘Oh ja, dat heeft mijn buurvrouw ook’. Terwijl mijn klachten totaal anders zijn. Daarom vertel ik liever concreet waar ik tegenaan loop.”
→ Dezelfde diagnose ≠ dezelfde ervaring.
Ik stem het af op wie ik voor me heb
“Bij artsen en instanties gebruik ik mijn diagnose. In mijn privéleven vertel ik liever hoe mijn dag eruitziet en waar ik mijn energie aan kwijt ben. Dat voelt menselijker.”
→ Context bepaalt wat helpend is om te delen.
“Mijn ervaring veranderde, mijn diagnose niet”
“Mijn diagnose is al jaren hetzelfde, maar hoe ik me voel en wat ik aankan is enorm veranderd. Als ik alleen mijn diagnose noem, doe ik mezelf tekort.”
→ Gezondheid is dynamisch, diagnoses zijn vaak statisch.
“Ik wil niet gereduceerd worden tot een label”
“Zodra ik mijn diagnose noem, ben ik ineens ‘die met…’. Terwijl ik zoveel meer ben dan dat. Door te vertellen wat ik ervaar, blijf ik mens in plaats van label.”
→ Taal bepaalt hoe je gezien wordt.
Wat ik herken
- Diagnose vertelt nooit het hele verhaal.
- Veel mensen schakelen tussen diagnose en ervaring.
- Er is verschil tussen formele en informele gesprekken.
- Veel reacties gaan eigenlijk over gezien en begrepen willen worden.
Praktische tips
- Neem regie over je verhaal. Oefen één of twee zinnen waarin je je ervaring beschrijft. Dat voorkomt lange uitleg én misverstanden.
- Je hoeft niet altijd hetzelfde antwoord te geven.
Misschien is de belangrijkste vraag niet: wat zeg ik? Maar: wat heb ik nodig in dit gesprek?
